آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) چیست؟

آرتریت روماتوئید از گروه بیماری‌های خود ایمنی است که باعث التهاب مفاصل می شود.

از نشانه های بارز این بیماری درد و تورم مفاصل است.

برای اینکه بفهمیم بیماری آرتریت روماتوئید چگونه پیشرفت می کند لازم است در ابتدا ببینیم یک مفصل سالم و طبیعی چگونه کار می کند؟

دسترسی سریع

مفصل چگونه کار می کند؟

مفصل جایی است که دو استخوان با هم برخورد می کنند.

مفصل به استخوان‌ها اجازه می‌دهد که حرکت آزادانه داشته باشند اما در فضای محدود، انتهای استخوان ها با غضروف پوشیده شده است که سطحی بسیار صاف و لغزنده است.

غضروف باعث می شود انتهای استخوان ها بدون هیچ اصطحکاکی در جهت خلاف هم حرکت کنند.

مفصل توسط پرده نازکی به نام سینوویوم احاطه شده است، که با تولید مایع سینوویال، سینوویوم را تغذیه کرده و باعث حرکت روان و بدون اصطحکاک مفصل می‌شود.

سینوویوم یک لایه سخت خارجی دارد که، کپسول نامیده می شود و به همراه لیگامنت ها مفصل را در جای خودش نگه می‌دارد و مانع از حرکت بیش از اندازه استخوان ها می شود.

علت روماتیسم مفصلی

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است، به این معنا که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های سالم حمله می‌کند.

علت دقیق این واکنش هنوز مشخص نیست، اما در افراد مبتلا، سیستم ایمنی به جای مقابله با باکتری‌ها و ویروس‌ها، پادتن‌هایی را به پوشش مفاصل (سینوویوم) می‌فرستد.

این حمله باعث التهاب و آسیب به لایه نازک سلولی مفصل شده و مواد شیمیایی آزاد می‌شود که می‌تواند به بافت‌های اطراف مفصل آسیب برساند و درد، تورم و سفتی ایجاد کند.

چه اتفاقی برای مفصل مبتلا به آرتریت روماتوئید می‌افتد ؟

روماتوئید آرتریت باعث التهاب در سینوویوم می شود.

در نتیجه این التهاب بسیار شبیه به زمانی است که در قسمتی از بدنتان زخم و یا بریدگی ایجاد می‌شود؛ محل بریدگی قرمز و متورم می شود و مایع اضافی در محل زخم ایجاد می شود.

قرمزی محل زخم به علت افزایش جریان خون است.

در نتیجه شما در محل مفصل ملتهب گرمای بیشتری نسبت به قبل احساس خواهید کرد.

التهاب نیز در اثر تولید مایع و سلولهای سینوویوم به وجود می‌آید. مفصل شما به دو دلیل صدمه می بیند :

تحریک اعصاب در نتیجه مواد شیمیایی تولید شده در اثر التهاب
کپسول در نتیجه تورم مفاصل دچار کشیدگی

بعد از آنکه التهاب برطرف شد و فروکش کرد کپسول در حالت بزرگ شده اش باقی می ماند و بنابراین نمی تواند مفصل را در موقعیت مناسب و صحیح خود نگه دارد.

در نتیجه مفصل حالتی ناپایدار پیدا می‌کند و دچار تغییر شکل می‌شود.

علائم روماتوئید آرتریت چیست ؟

علائم بیماری روماتوئید آرتریت می آیند و می روند. وقتی بیماری عود می کند نشانه های بیماری نسبت به قبل بدتر می‌شود. علائم رایج این بیماری عبارتند از:

درد مفاصل و تورم
خشکی و احساس سفتی مفاصل
خستگی ، افسردگی ، بدخلقی
کم خونی
بروز علائمی شبیه به آنفولانزا مثل احساس بیماری در کل بدن، احساس گرما و تعریق

علائمی که کمتر دیده می شود عبارتند از :

کاهش وزن
التهاب چشم
گره های روماتوئیدی در سایر نقاط بدن، مثلاً در ریه ها، رگ های خونی و غشای اطراف قلب که البته این مورد بسیار نادر است.

مطالعه بیشتر فلج بلز چیست؟

روماتوئید آرتریت در بین افراد مختلف متفاوت است. اما معمولاً به آرامی شروع می‌شود.

در تعداد کمی از مفاصل، اغلب در انگشتان، مچ و گودی کف پا احساس ناراحتی می‌کنند و بعد از آن به طور متناوب دچار تورم می شوند.

به هنگام برخاستن از خواب احساس خشکی در مفاصل خود می کنند.

از هر 5 نفر مبتلا به آرتریت روماتوئید 1 نفر، دچار آرتریت روماتوئید پیشرفته می شود.

به گونه ای که با پیشرفته شدن این بیماری علائمی نظیر:

درد و تورم در اکثر مفاصل
خشکی صبحگاهی مفاصل و مشکلات عمده در انجام کارهای روزمره اتفاق می افتد.

چنانچه درد، تورم مفاصل و خشکی صبحگاهی داشتید که بیش از نیم یا یک ساعت طول می کشد حتماً پزشک خود را ببینید.

تحقیقات نشان می‌دهد هر چه فرد بیمار سریعتر درمان خود را شروع کند، درمان موثر تر واقع خواهد شد، بنابر این تشخیص زود هنگام از اهمیت بالایی برخوردار است.

اگرچه هنوز درمان قطعی برای آرتریت روماتوئید وجود ندارد اما درمان های موجود نیز به کاهش سرعت بیماری کمک کرده و آسیب مفاصل را به حداقل می رساند.

هرچه بیمار درمان را زودتر شروع کند احتمال تاثیر، بیشتر خواهد بود.

راه های پیشگیری از روماتیسم مفصلی

با رعایت برخی نکات و سبک زندگی سالم، می‌توان تا حد زیادی از ابتلا به روماتیسم مفصلی پیشگیری کرد.

روش‌های مؤثر شامل موارد زیر هستند:

کنترل وزن و حفظ تناسب اندام
انجام منظم فعالیت بدنی و ورزش مناسب
پیروی از رژیم غذایی سالم و متعادل
مصرف بیشتر ماهی‌های چرب و منابع امگا ۳
محدود کردن مصرف الکل
مراقبت از سلامت دهان و دندان
مدیریت استرس و فشارهای روانی
تأمین کافی ویتامین D
محافظت و استفاده صحیح از مفاصل
کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی
داشتن خواب کافی و با کیفیت

این اقدامات می‌توانند به کاهش التهاب، تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت مفاصل کمک کنند.

درمان روماتیسم مفصلی

روش‌های درمانی آرتریت روماتوئید با هدف کاهش التهاب مفاصل، تسکین درد، جلوگیری یا کند کردن پیشرفت آسیب مفصلی و کاهش ناتوانی انجام می‌شوند.

اگرچه درمان قطعی برای روماتیسم مفصلی وجود ندارد، شروع زودهنگام درمان و دریافت حمایت‌های مناسب شامل دارودرمانی، اصلاح سبک زندگی، روش‌های حمایتی و در برخی موارد جراحی، می‌تواند آسیب به مفاصل را کاهش داده و اثرات بیماری را محدود کند.

در ادامه به مهم‌ترین روش‌های درمان روماتیسم مفصلی پرداخته شده است.

انواع داروهای آرتریت روماتوئید

چهار گروه اصلی دارویی جهت درمان بیماری آرتریت روماتوئید استفاده می شود که عبارتند از :

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی
مسکن ها
داروهای تعدیل کننده سیر بیماری
استروئیدها

افراد مبتلا به بیماری آرتریت روماتوئید اغلب نیاز دارند بیش از یک گروه دارویی را مصرف کنند؛ چرا که داروهای مختلف به روش های مختلفی کار می کنند.

اگر بیمار دو یا تعداد بیشتری دارو مصرف کند می تواند تاثیر بیشتری از مصرف یک دارو بر درمانش بگذارد و البته تاثیرات جانبی اضافی نیز وجود ندارد.

مسکن های آرتریت روماتوئید

مسکن ها به تنهایی برای درمان بیماری آرتریت روماتوئید کافی نیستند، اما اثرات ضد درد دیگر داروها را افزایش می دهند.

داروی مسکن پاراستامول، بیش از سایر داروهای این گروه مورد استفاده قرار می گیرد.

بیمار می تواند آن را به تنهایی، همراه با دیگر داروها و یا به عنوان یک ضد درد ترکیبی که به داروی کدئین و یا دیگر داروها اضافه می‌شود، استفاده کند.

مطالعه بیشتر درد زانو

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی آرتریت روماتوئید

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی درد و تورم را کاهش داده و در عرض چند ساعت شروع به کار می کنند.

تاثیر بعضی از آنها فقط چند ساعت طول می کشد و برخی نیز در تمام طول روز موثر باقی می مانند.

پزشک به بیمار کمک می کند داروی متناسب با شرایط بیماری را در مقدار مناسب مصرف کند.

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی به شکل قرص یا کپسول در دسترس هستند و بیمار باید با یک لیوان آب به همراه غذا و یا مدت کوتاهی پس از صرف غذا آنها را مصرف کند.

همچنین بیمار می تواند از کرم ها و یا ژل‌های داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی دقیقا در محل درد استفاده نماید.

همانند سایر داروها، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نیز گاهی دارای اثرات جانبی هستند.

ممکن است پزشک داروی مهارکننده پمپ پروتون در کنار مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی تجویز کند که اثر آن حفاظت از آسیب معده است.

داروهای تعدیل کننده سیر بیماری آرتریت روماتوئید

داروهای تعدیل کننده سیر بیماری بیشتر از طریق درمان زمینه‌ ای بیمار عمل می‌کنند، نه از طریق درمان نشانه های بیماری.

آنها داروی مسکن نیستند اما باعث کاهش درد ، تورم و خشکی مفاصل در طول هفته ها یا ماه های پس از مصرف، از طریق کاهش سرعت بیماری می‌شوند و بر روی مفاصل دارای اثرات مفیدی هستند.

داروهای تعدیل کننده سیره بیماری وجود دارد که عبارتند از :

داروهای تعدیل کننده سیر بیماری های معمولی
روش های درمانی بیولوژیکی

داروهای تعدیل کننده سیر بیماری شامل موارد زیر می شوند:

هیدروکسی کلرو کوئین
متوترکسات
تزریق املاح طلا و یا د-پنی سیلامین ( این دارو امروز به علت عوارض خاص خود کاربرد درمانی کمی دارد )

از آنجا که این داروها به کندی عمل می کنند، لازم است بیمار مصرف آنها را قطع نکرده و به طور منظم ادامه دهد.

حتی اگر به ظاهر اثر مثبتی مشاهده نمی کند. این دارو ممکن است دارای اثرات جانبی باشند.

بنابراین بیمار به هنگام مصرف این داروها باید به دقت از خود مراقبت کند. نمونه‌های این داروها شامل:

آزایتروپین
لفنولامید

داروهای بیولوژیکی مولکول های مفرد درگیر در فرآیند التهاب و آسیب مفصلی را هدف خود قرار می‌دهند.

برخی درمان های بیولوژیکی داروهای ضد ( TNF) یا کامل ترش ( Tumour necrosis factor) نامیده می شوند و اینها پروتئینی به نام فاکتور نکروز تومور را هدف قرار می دهند.

وقتی مقدار این پروتئین در خون یا مفصل از حد مجاز تجاوز کند، التهاب افزایش پیدا می‌کند. داروهای ضد ( TNF) عبارتند از :

آدالیمومب
سرتولیزوماب پگول
اتانرسپت
اینفلیکسی مب

بیمار فقط زمانی تحت درمان با داروهای بیولوژیک قرار می گیرد که به داروهای تعدیل کننده سیر بیماری های معمولی پاسخ درمانی نداده باشد و یا اثرات جانبی بر او داشته است.

داروهای بیولوژیک اغلب به همراه داروهای تعدیل کننده سیر بیماری های معمولی مثل متوترکسات مصرف می شوند.

استروئیدها آرتریت روماتوئید

استروئیدها اثری بسیار قوی بر کاهش التهاب دارند و اگرچه این داروها بیماری آرتریت روماتوئید را درمان نمی‌کنند، اما باعث کاهش شدت آن می شوند.

این داروها به صورت تزریق در مفصل، رگ و یا عضله و یا به صورت قرص در اختیار بیمار قرار می گیرد. استروئیدهای تزریقی دارای اثرات جانبی زیر می‌توانند باشند:

نازک شدن و دیگر تغییرات در پوست اطراف
محل تزریق ( آتروفی )
گر گرفتگی صورت
تداخل با چرخه قاعدگی در خانم ها
تغییر خلق و خو

مطالعه بیشتر انواع تاندونیت( التهاب تاندون)

اثرات جانبی قرص های استروئیدی شامل موارد زیر می تواند باشد که عبارتند از:

اضافه وزن
نازک شدن استخوان
ضعف عضلات
آب مروارید
افزایش قند خون و یا فشار خون
افزایش آسیب پذیری در برابر عفونت

درمان فیزیکی آرتریت روماتوئید

مراقبت از مفاصل در درمان روماتوئید آرتریت بسیار مهم است. تمرینات ورزشی بخش مهمی از درمان را تشکیل می دهد و فیزیوتراپ ها می توانند تمرینات مختلفی را به بیمار پیشنهاد کنند که در کاهش علائم بیماری نقش بسزایی دارد.

اگر در پا و یا زانوهایتان مشکل دارید می‌توانید به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه نمایید.

آنها می‌توانند کفش مناسب برای ورزش و یا کارهای روزانه را به شما معرفی کنند.

اگر شما در انجام فعالیت های روزانه مشکل دارید می‌توانید به یک متخصص ارتوپد با تجربه نظیر دکتر مجید قربانزاده مراجعه نمایید؛ که به شما راه هایی را پیشنهاد کند تا بدون وارد آمدن فشار زیاد بر مفاصل، کارهای روزانه تان را بتوانید به بهترین نحو انجام دهید.

درمان خانگی آرتریت روماتوئید

انتخاب یک رژیم غذایی سالم می‌تواند به کاهش التهاب ناشی از آرتریت روماتوئید کمک کند.

اگرچه رژیم غذایی به تنهایی قادر به درمان RA نیست، اما مصرف غذاهای مناسب می‌تواند التهاب بدن را کاهش دهد، مواد مغذی مورد نیاز را تأمین کند و به حفظ وزن سالم کمک کند.

کنترل وزن اهمیت زیادی دارد، زیرا وزن اضافی فشار بیشتری روی مفاصل وارد می‌کند و ممکن است اثر برخی داروهای RA را کاهش دهد.

چربی بدن پروتئین‌هایی به نام سیتوکین تولید می‌کند که باعث افزایش التهاب می‌شوند.

مطالعات نشان می‌دهند که رژیم غذایی مدیترانه‌ای، مصرف زیاد میوه‌ها و سبزیجات، غلات کامل و چربی‌های سالم، گزینه‌ای مناسب برای افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید است.

برخی از مواد غذایی مفید عبارتند از:

ماهی چرب: ماهی قزل‌آلا، تن، ساردین و شاه‌ماهی منابع غنی اسیدهای چرب امگا ۳ هستند و می‌توانند به کاهش التهاب کمک کنند.
میوه‌ها و سبزیجات: سرشار از آنتی‌اکسیدان هستند که به مقابله با رادیکال‌های آزاد کمک می‌کنند. تنوع در مصرف سبزیجات و میوه‌ها مهم است و میزان توصیه‌شده حدود دو فنجان میوه و دو و نیم تا سه فنجان سبزیجات در روز است.
غلات کامل: جو، گندم کامل، برنج قهوه‌ای و کینوا می‌توانند سطح CRP و خطر بیماری‌های قلبی مرتبط با RA را کاهش دهند.
نخود و لوبیا: منابع عالی پروتئین هستند و به حفظ سلامت عضلات افراد مبتلا به RA کمک می‌کنند. این مواد غذایی بدون چربی و حاوی آنتی‌اکسیدان هستند و برخی از آن‌ها سرشار از فولیک اسید، منیزیم، آهن، روی و پتاسیم می‌باشند.
آجیل: پسته، فندق، بادام و گردو حاوی چربی‌های غیراشباع سالم هستند و گردو به دلیل امگا ۳ برای افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید بسیار مناسب است. باید در مصرف آجیل زیاده‌روی نکرد زیرا کالری بالایی دارند.
روغن زیتون: جایگزین مناسبی برای سایر چربی‌ها است و علاوه بر چربی‌های سالم، ترکیبی به نام اولئوکانتال دارد که می‌تواند التهاب را کاهش دهد و مانند ایبوپروفن به کاهش درد کمک کند.

این الگوی غذایی نه تنها به کاهش التهاب کمک می‌کند، بلکه می‌تواند سلامت قلب، عضلات و سیستم ایمنی را نیز بهبود دهد.

درمان با جراحی آرتریت روماتوئید

بیماران روماتیسمی به جراحی نیاز پیدا می کنند. عمل جراحی ممکن است جزئی و سبک باشد، مثل آزاد کردن عصب درگیر و یا اینکه عملی بزرگ و اساسی مثل تعویض زانو باشد.

———————————————————–

راه های ارتباطی با دکتر مجید قربان زاده

پیج اینستاگرام دکتر مجید قربان زاده

کانال آپارات دکتر مجید قربان زاده

کانال نماشا دکتر مجید قربان زاده