رباط صلیبی چیست؟

رباط صلیبی پایداری زانو را حفظ کرده و از حرکت بیش از حد یا چرخش غیرطبیعی ساق پا جلوگیری می‌کند.

زانو از چهار رباط اصلی و مهم تشکیل شده است که شامل رباط‌های طرفی داخلی، خارجی، قدامی و خلفی می‌باشند.

رباط‌های صلیبی درون مفصل زانو به‌صورت مایل قرار گرفته‌اند.

لیگامان صلیبی قدامی با لیگامان طرفی داخلی هم‌جهت است و وظیفه‌ی آن کنترل حرکت زانو به داخل و حرکت ساق پا به جلو را بر عهده دارد.

لیگامان صلیبی خلفی با لیگامان طرفی خارجی هم‌جهت است و حرکات ساق به عقب را محدود می‌کند.

انواع رباط‌های زانو

رباط های صلیبی انواع مختلفی دارند که در این بخش آن را به صورت کامل توضیح داده ایم:

رباط صلیبی قدامی (ACL)

وظیفه رباط صلیبی قدامی، کنترل و هدایت حرکت و چرخش درشت‌نی و استخوان ساق پا به سمت جلو است.

این رباط در مرکزی‌ترین قسمت زانو قرار گرفته است.

رباط صلیبی خلفی (PCL)

وظیفه رباط صلیبی خلفی، کنترل و هدایت حرکت به سمت عقب در زانو و ساق پا است. این رباط نیز در ناحیه مرکزی زانو قرار دارد.

رباط طرفی داخلی (MCL)

رباط طافی داخلی، رباطی محکم در قسمت داخلی است که در حد فاصل استخوان ران و درشت‌نی قرار دارد.

این رباط، کپسول مفصلی زانو را نگهداری می‌کند.

رباط طرفی خارجی (LCL)

رباط طافی خارجی، رباطی محکم و ریسمان‌شکل است که در پشت زانو قرار دارد.

LCL از رباط‌های اصلی است و باعث پایداری مفصل زانو می‌شود.

آسیب‌های ناشی از پیچ‌خوردگی رباط طافی خارجی، شایع‌ترین جراحت رباط‌های زانو است.

پارگی رباط صلیبی زانو چیست؟

پارگی رباط صلیبی قدامی معمولاً در حین ورزش، حرکات چرخشی زانو، آسیب‌هایی که به‌صورت ناگهانی و شوک‌هایی که به زانو وارد می‌شود، یا ضربه‌ی شدید به زانو و پرش زانو اتفاق می‌افتد.

همین امر در فرد سبب آسیب و پارگی رباط صلیبی می‌شود.

فیبرهای کلاژنی که در رباط‌های صلیبی وجود دارد، می‌توانند نیروهای کششی را تحمل کنند.

در صورتی که این نیروی کششی بیش از حد به لیگامان‌ها فشار وارد کند، آن رباط‌ها دچار پارگی می‌شوند.

درجات مختلف پارگی رباط صلیبی

پارگی رباط صلیبی به درجات مختلفی طبقه بندی می‌شود که در این بخش به آن می‌پردازیم.

کشیدگی درجه یک

• رباط پاره نمی‌شود و فقط کشیده می‌شود.
• تورم و حساسیت اندک است.
• زانو در زمان انجام فعالیت حس بی‌ثباتی ندارد.
  در چنین حالتی بیمار درد شدیدی حس نمی‌کند، اما درمان پزشکی حتماً باید صورت بگیرد. اگر درمان نشود، این آسیب‌دیدگی کم، خطر آسیب‌دیدگی دوباره را بالا می‌برد.

کشیدگی درجه دوم

• تا حدودی بافت رباط پاره می‌شود، ولی این پارگی ناقص است و کمی خونریزی دارد.
• تورم و حساسیت کم است.
• عملکرد خود را از دست می‌دهید.
• احساس درد هنگام معاینه و لمس زیاد می‌شود.
• امکان دارد مفصل در طول فعالیت، احساس ناپایداری کند یا قادر به استفاده از زانو نباشید.

کشیدگی درجه سوم

• پارگی کامل در بافت رباط اتفاق می‌افتد.
• امکان دارد خونریزی زیرپوستی اتفاق بیفتد.
• درد محدود است و ممکن است حساسیت داشته باشید.
• تورم می‌تواند کم یا زیاد باشد.
• رباط نمی‌تواند حرکات زانو را کنترل کند. زانو احساس ناپایداری می‌کند یا حتی از جای خود بیرون می‌زند.
• همارتروز (خونریزی داخل مفصل) در عرض ۱-۲ ساعت رخ می‌دهد.

علائم پارگی رباط صلیبی زانو

علائم و نشانه‌هایی که ناشی از آسیب رباط‌های صلیبی زانو می‌شود، عبارتند از:

• ناپایداری و بی‌ثباتی زانو
• حساس شدن زانو به لمس آن
• دردهای ناگهانی یا شدید زانو
• اختلال در راه رفتن و ایستادن فرد
• تورم و التهاب در زانو
• صدا دادن زانو
• کبودی و تغییر رنگ پوست زانو

موقعیت‌های شایع ایجاد پارگی رباط صلیبی

آسیب‌های ACL در هنگام انجام فعالیت‌های زیر بسیار رخ می‌دهد:

• توقف ناگهانی در حین دویدن
• کاهش سرعت در حین دویدن
• تغییر جهت سریع در حین دویدن
• پریدن یا فرود نادرست
• صدمات تماسی، مانند تکل فوتبال
• استفاده بیش از حد از پا در اثر فعالیت ضربه‌ای مکرر–مانند حرکات رزمی

تشخیص پارگی رباط صلیبی

تشخیص پارگی رباط صلیبی نیاز به ارزیابی دقیق توسط پزشک متخصص دارد.

معاینه فیزیکی

دکتر از بیمار درباره علائم و چگونگی اتفاق افتادن آسیب می‌پرسد.

زانو از لحاظ تورم، حساسیت به لمس و دامنه حرکتی بررسی می‌شود.

تست‌های خاصی مانند تست لاچمن (Lachman test)، تست جابجایی قدامی (Anterior Drawer test) و تست پیوت شیفت (Pivot Shift test) نیز ممکن است انجام شوند تا پایداری و عملکرد رباط صلیبی قدامی بررسی شود.

تکنیک‌های تصویربرداری

تصویربرداری باتکنیک های متفاوتی انجام میپذیرد که این تکنیک ها عبارت اند از:

MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی)

تصویربرداری با این روش بسیار دقیق است و پارگی رباط صلیبی را می‌تواند به‌صورت کامل نشان دهد.

MRI همچنین اطلاعاتی درباره وضعیت سایر ساختارهای زانو، مانند منیسک و غضروف، فراهم می‌کند.

رادیوگرافی (X-ray)

اگرچه X-ray به‌طور مستقیم رباط‌ها را نشان نمی‌دهد، اما می‌تواند تشخیص آسیب‌های همراه مانند شکستگی‌های استخوانی را کمک کند.

آرتروسکوپی

در مواردی که تشخیص با روش‌های غیرتهاجمی واضح نباشد، پزشک ممکن است آرتروسکوپی را پیشنهاد کند.

یک دوربین کوچک وارد مفصل زانو می‌شود تا وضعیت رباط‌ها و سایر ساختارهای زانو به‌صورت مستقیم بررسی شود.

تشخیص دقیق و زودهنگام پارگی رباط صلیبی بسیار مهم است و به برنامه‌ریزی مناسب برای درمان و توانبخشی کمک می‌کند و می‌تواند از عوارض طولانی‌مدت مانند ناپایداری مزمن زانو و آسیب به سایر ساختارهای زانو جلوگیری کند.

روش‌های درمان پارگی رباط صلیبی

برای درمان پارگی رباط‌ها باید به میزان و شدت آسیب‌هایی که به آن‌ها حین ورزش یا کشیدگی و شوک رخ می‌دهد، دقت کرد.

درمان‌های غیرجراحی

درمان‌های غیرجراحی عبارت اند از:

استراحت و یخ‌زدایی

در صورت کشیدگی ساده، استراحت و استفاده از یخ می‌تواند تورم و درد را کاهش دهد.

زانوبند (Brace)

برخی از افراد مبتلا به ACL آسیب‌دیده می‌توانند در حین دویدن یا ورزش با زانوبند به فعالیت خود ادامه دهند.

فیزیوتراپی و بازتوانی

ممکن است چند روز در هفته به تمرینات فیزیوتراپی نیاز داشته باشید تا زانوی خود به حالت عادی بازگردد.

در طول جلسات، تمریناتی برای تقویت عضلات اطراف زانو انجام می‌دهید و به شما کمک می‌کند دامنه حرکتی کامل را به دست آورید.

پزشک ممکن است از شما بخواهد برای ادامه درمان پارگی رباط صلیبی زانو، پاهای خود را در خانه ورزش دهید.

داروهای ضدالتهابی

داروهای ضدالتهابی می‌توانند به کاهش تورم و درد در زانو کمک کنند.

پزشک شما ممکن است داروهای بدون نسخه را توصیه کند یا داروهای قوی‌تری را تجویز کند.

برای درد شدید، پزشک ممکن است داروی استروئیدی را به زانوی شما تزریق کند.

درمان‌های جراحی

درمان‌های جراحی عبارت اند از:

آرتروسکوپی

برای درمان پارگی رباط صلیبی در یک فرد جوان و ورزشکار باید از روش آرتروسکوپی مفصل زانو که شامل تعویض قطعات شل‌شده غضروف است، استفاده کرد.

پزشکان برای بازسازی ACL در رباط صلیبی از روش آرتروسکوپی استفاده می‌کنند.

از آرتروسکوپی برای درمان آسیب‌دیدگی‌هایی نظیر آسیب‌دیدگی‌های مفصل، مشکلات کشکک زانو، منیسک و رباط، و مشکلات ناشی از ساییدگی و پارگی استفاده می‌شود.

اتوگرافت

در این روش از بافت‌های اضافی خود بیمار یا بافت‌هایی که قدرت بازسازی خودشان را دارند، که بهترین و رایج‌ترین انتخاب جهت بازسازی به‌ویژه در جوانان است، استفاده می‌شود.

سه گزینه اصلی برای استفاده از بافت اتوگرافت وجود دارد:

• تاندون پاتلا بیمار: تاندون پاتلا، یک‌سوم میانی تاندون همسترینگ است. دو انتهای تاندون پاتلا استخوانی است. بعد از عمل جراحی، ترمیم آن بسیار سریع‌تر انجام می‌شود. بازسازی ACL با اتوگرافت تاندون پاتلا، بهترین انتخاب برای ورزشکاران حرفه‌ای و بیماران جوان است.
• تاندون همسترینگ: گرافت تاندون همسترینگ برای بیمارانی که فعالیت کمتری نسبت به افراد فعال و ورزشکار دارند، مناسب است. در این گرافت تاندون‌های گراسیلیس و سمی‌تندینیوس دولایه یا سه‌لایه شده و سپس به‌عنوان گرافت استفاده می‌شوند.
• تاندون چهارسر ران: یک‌سوم میانی تاندون چهارسر ران در اتوگرافت تاندون چهارسر ران استفاده می‌شود. این گرافت در تعداد کمی از بیماران استفاده می‌شود.

آلوگرافت

از روش‌های دیگری که می‌توان برای بازسازی رباط‌های صلیبی استفاده کرد، آلوگرافت است که در آن از بافت‌های اهدایی جسد یا بیمارانی که دچار مرگ مغزی شده‌اند، استفاده می‌شود.

مزایای استفاده از بافت آلوگرافت کاهش تعداد و طول برش‌های جراحی است.

عوارض آن شامل خطر انتقال برخی بیماری‌های عفونی و شانس بیشتر پارگی مجدد رباط‌های صلیبی است.

ارتوکین

یکی دیگر از روش‌های درمانی جدید ارتوکین است که در آن عوامل ضدالتهابی از خون بیمار خارج، دستکاری شده و سپس به محل‌های دارای درد تزریق می‌شود.

این درمان برای افرادی مناسب است که می‌خواهند به شیوه‌ای حداقل تهاجمی و سریع و بدون عمل جراحی درمان شوند.

علائم پارگی مجدد رباط صلیبی پس از جراحی

از خطراتی که پس از عمل جراحی ترمیم رباط صلیبی مفصل زانو وجود دارد، پارگی مجدد آن است.

علائم پارگی مجدد شامل موارد زیر است:

• احساس صدای مفصلی مانند قبل یا حتی مقداری خفیف‌تر
• تورم مفصلی
• احساس بی‌ثباتی در مفصل
• جابجایی بیشتر مفصل در حین تست‌های تشخیصی و بالینی
  به بیماران توصیه می‌شود طبق پروتکل‌ها و گایدلاین‌های زمانی تعیین‌شده، اقدام به ارتقاء فعالیت بدنی خود کنند تا با حداقل ریسک، آسیب پارگی مجدد فراهم شود.

چه کسانی در معرض پارگی رباط صلیبی هستند؟

• زنان: زنان به دلیل داشتن عضلات همسترینگ ضعیف‌تر نسبت به عضلات جلوی ران و قرار گرفتن نادرست عضلات، پنج تا هشت برابر بیشتر از مردان ممکن است دچار پارگی رباط صلیبی شوند.
• نوجوانان: نوجوانان به دلیل داشتن فعالیت زیاد بیشتر دچار پارگی رباط صلیبی می‌شوند.

فعالیت‌هایی که منجر به پارگی رباط صلیبی می‌شوند

رباط صلیبی زانو به دلایل و فعالیت‌های مختلف ممکن است آسیب ببیند یا پاره شود. همان‌طور که گفته شد، اغلب برای ورزشکاران این اتفاق می‌افتد.

آسیب‌های رباط صلیبی در ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال، تنیس، اسکی و ورزش‌های رزمی مانند تکواندو و بوکس رایج است.

در این ورزش‌ها به دلیل سرعت بالای هر حرکت، ورزشکار زانوهای خود را با زاویه نامناسب می‌چرخاند و رباط ACL خود را کشیده یا پاره می‌کند.

رباط صلیبی همچنین ممکن است به دلیل فعالیت‌های دیگر مانند برخی مشاغل یا فعالیت‌های روزمره زندگی و حتی تصادفات رانندگی پاره شود.

در زمان آسیب گاهی صدای ترکیدن چیزی به گوش فرد می‌رسد و درد نیز احساس می‌شود.

معمولاً پس از آسیب‌دیدگی، فرد قادر به ادامه بازی یا انجام فعالیت نیست.

مقایسه روش‌های جراحی و غیرجراحی برای درمان پارگی رباط صلیبی

انتخاب بین روش‌های جراحی و غیرجراحی برای درمان پارگی رباط صلیبی به شدت آسیب، سن بیمار، سطح فعالیت و اهداف درمانی بستگی دارد.

روش‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، استفاده از زانوبند و داروهای ضدالتهابی برای کشیدگی‌های درجه یک یا دو مناسب هستند و به کاهش درد و تورم کمک می‌کنند.

این روش‌ها برای افرادی که فعالیت‌های سنگین ورزشی انجام نمی‌دهند یا نمی‌خواهند جراحی کنند، گزینه‌ای کم‌تهاجمی است.

با این حال، در این روش‌ها احتمال ناپایداری مزمن زانو وجود دارد، به‌ویژه در پارگی‌های شدید.

در مقابل، روش‌های جراحی مانند آرتروسکوپی و بازسازی با اتوگرافت یا آلوگرافت برای پارگی‌های کامل (درجه سوم) و ورزشکاران حرفه‌ای مناسب‌تر هستند، زیرا پایداری زانو را بازمی‌گردانند و امکان بازگشت به فعالیت‌های سنگین را فراهم می‌کنند.

جراحی‌ها خطراتی مانند عفونت یا پارگی مجدد دارند و دوره نقاهت طولانی‌تری (6 تا 9 ماه) نیاز دارند.

انتخاب روش مناسب نیازمند مشاوره با متخصص ارتوپد است تا با توجه به شرایط بیمار، بهترین تصمیم گرفته شود.

این مقایسه به بیماران کمک می‌کند تا با آگاهی کامل درمان مناسب را انتخاب کنند.

تجربیات بیماران از درمان پارگی رباط صلیبی

من علی، 28 ساله‌ام و به دلیل آسیب در حین بازی فوتبال، رباط صلیبی قدامی زانوم پاره شد.

بعد از مراجعه به دکتر مجید قربان‌زاده در مرزداران، معاینه دقیقی انجام شد و ایشان پیشنهاد آرتروسکوپی دادند.

قبل از جراحی، خیلی نگران بودم، اما دکتر با توضیحات کامل و حرفه‌ای، خیالم رو راحت کرد.

عمل به‌خوبی انجام شد و بعد از چند هفته فیزیوتراپی، حس کردم زانوم پایداریش رو به‌دست آورده.

حالا بعد از 7 ماه، تقریباً به فعالیت‌های ورزشیم برگشتم، البته با احتیاط.

تورم و درد اولیه بعد از جراحی کاملاً طبیعی بود و با مراقبت‌های توصیه‌شده توسط دکتر قربان‌زاده، به‌سرعت کم شد.

تجربه‌ام این بود که انتخاب یه متخصص خوب و رعایت برنامه توانبخشی خیلی مهمه.

یه دوست دیگم هم که کشیدگی درجه یک داشت، با فیزیوتراپی و زانوبند تحت نظر دکتر بهبود پیدا کرد و نیازی به جراحی نداشت.

از صبر و دقت دکتر قربان‌زاده واقعاً راضیم و حس می‌کنم تصمیم درستی گرفتم که به ایشون مراجعه کردم. حالا با تمرینات تقویتی، زانوم قوی‌تر از قبل شده.

بهترین متخصص ارتوپد برای درمان پارگی رباط صلیبی

دکتر مجید قربان‌زاده، متخصص ارتوپد، در غرب تهران (منطقه مرزداران) فعالیت می‌کند.

ایشان با معاینه تخصصی و وقتی که برای بیماران خود اختصاص می‌دهند، به بهبود سریع‌تر بیماران کمک می‌کنند.

برای دریافت نوبت و مراجعه به مطب ایشان می‌توانید به وب‌سایت رسمی دکتر مجید قربان‌زاده مراجعه کنید و از طریق شماره تماس‌های موجود به‌صورت آنلاین نوبت بگیرید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر هنگام آسیب به زانوی شما علائم ذکرشده مشاهده شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

مفصل زانو ساختار پیچیده‌ای از استخوان‌ها، رباط‌ها، تاندون‌ها و سایر بافت‌هایی است که با هم کار می‌کنند.

آسیب‌دیدگی در هر نقطه می‌تواند بسیار خطرناک برای کل ساختار بدن باشد.

برای تعیین شدت آسیب و دریافت درمان مناسب، تشخیص سریع و دقیق بسیار مهم است.

پیشگیری از پارگی رباط صلیبی

تمرینات تقویت عضلات اطراف زانو و بهبود تعادل می‌تواند خطر پارگی رباط صلیبی را کاهش دهد.

سوالات متداول درباره پارگی رباط صلیبی

در این بخش به سوالاتی که ممکن است برای شما پیش آمده باشد به شما پاسخ دادیم:

آیا با رباط صلیبی پاره می‌توان راه رفت؟

امکان راه رفتن با رباط صلیبی پاره وجود دارد، ولی دردناک است.

خیلی از افراد ممکن است بتوانند به‌صورت مستقیم راه بروند، ولی تغییر جهت‌های مختلف که در فعالیت‌های روزانه نیاز است را نمی‌توانند انجام دهند.

آیا رباط صلیبی قابلیت ترمیم دارد؟

رباط صلیبی به دلیل عدم توسعه ساختار خون‌رسانی، توانایی ترمیم خودبه‌خود را ندارد.

معمولاً در پارگی‌های کامل رباط صلیبی نیاز به عمل جراحی است.

دوره درمان آسیب رباط صلیبی چقدر است؟

زمانی که آسیب رباط صلیبی رخ می‌دهد، بین 8 تا 9 ماه زمان می‌برد، ولی می‌تواند تا 6 ماه کاهش پیدا کند.

آیا در پارگی رباط صلیبی می‌توان زانو را خم کرد؟

در اغلب پارگی‌های رباط صلیبی، توانایی خم کردن زانو به‌صورت کامل یا فلکشن کامل امکان‌پذیر نیست.

چگونه می‌توان به بهبود سریع‌تر رباط صلیبی کمک کرد؟

انواع تکنیک‌های فیزیوتراپی و تمرینات تقویت عضلات اطراف مفصل زانو و بهبود بالانس و کنترل ثبات در مفصل زانو می‌تواند در بهبود سریع‌تر رباط صلیبی نقش داشته باشد.

———————————————————–

راه های ارتباطی با دکتر مجید قربان زاده

پیج اینستاگرام دکتر مجید قربان زاده

کانال آپارات دکتر مجید قربان زاده

کانال نماشا دکتر مجید قربان زاده

———————————————————–