تعویض مفصل زانو

عمل تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی زانو که به عنوان جایگزینی کامل زانو نیز شناخته می شود، بیشتر به عنوان تعویض کامل زانو شناخته می شود و یک روش بسیار قابل اعتماد با نتایج قابل پیش بینی است.

جراحی تعویض مفصل زانو برای عملکرد بهتر مفاصل زانو انجام می شود.

جراحی تعویض مفصل زانو برای کمک به کاهش درد و بهبود عملکرد زانو در فردی با زانو درد شدید انجام می شود.

در طی این جراحی مفصل های آسیب دیده استخوان ران، کاسه زانو و ساق پا برداشته شده و مفصل مصنوعی جایگزین خواهد شد.

این روش شامل برداشتن استخوان و غضروف آسیب دیده از استخوان ران، درشت نی و گاهی کشکک و سپس جایگزینی آن با یک مفصل مصنوعی ساخته شده از فلز، پلاستیک و آلیاژهای پلیمری است.

بعد از انجام دادن این جراحی فرد درد کمتری داشته و می تواند تحرک بیشتری داشته باشد.

پزشک زمانی که درمان های دیگر پاسخگو نباشد انجام این عمل را پیشنهاد می کند.

دلایل اصلی انجام جراحی تعویض مفصل زانو

به این ترتیب این افراد کاندید اصلی جراحی تعویض مفصل زانو هستند.

• کسانی که درد شدید و بی وقفه در زانو احساس می کنند.
• کسانی که محدودیت حرکتی دارند.
• کسانی که زانوهایشان تغییر شکل داده است.
• کسانی که همیشه زانو درد دارند حتی در زمان استراحت
• کسانی که تحت تاثیر درمان غیر جراحی قرار نگرفتند.
• کسانی که قادر به انجام حرکات عادی مانند خم یا راست کردن زانو نیستند.
• افرادی که به دلایل مختلف از جمله آرتروز پیشرفته، آرتروز، آرتریت روماتوئید، دچار آسیب و تخریب شدید غضروف و استخوان‌های زانو شده‌اند.

جراحی تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی به دلایل مختلفی انجام می‌شود، از جمله:

آسیب به زانو

مفصل زانو اغلب به دلیل حوادث غیرمنتظره مانند تصادفات رانندگی آسیب می بیند.

اختلال در تحرک و عملکرد روزانه

سفتی، درد یا محدودیت دامنه حرکتی زانو که به طور قابل توجهی بر فعالیت‌های روزانه همچون راه رفتن، بالا رفتن از پله یا بلند شدن از صندلی تأثیر می‌گذارد، می‌تواند علامتی برای عمل تعویض مفصل زانو باشد.

جراحی در صورتی انجام می‌شود که درد و سفتی زانو در توانایی فرد در انجام کارهای ضروری اختلال ایجاد کند.

تخریب شدید مفصل

تصویربرداری با اشعه ایکس نقش مهمی در تعیین میزان تخریب مفصل دارد.

اگر عکس‌برداری با اشعه ایکس آسیب شدید به مفصل زانو، مانند از بین رفتن گسترده غضروف یا تنگ شدن قابل توجه فضای مفصلی را نشان دهد، جراحی تعویض مفصل زانو انجام می‌شود.

آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید، یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی به پوشش مفاصل حمله کرده و باعث التهاب می شود.

با گذشت زمان، التهاب می‌تواند به غضروف مفصل و ساختارهای اطراف آن آسیب برساند و منجر به درد، تورم، تغییر شکل مفصل و اختلال عملکردی شود.

آرتروز

از دست دادن غضروف باعث ساییده شدن استخوان ها به یکدیگر و ایجاد التهاب و درد شدید می شود.

آرتروز زانو به عنوان یک بیماری مزمن توصیف می‌شود که باعث تخریب و آسیب پیشرونده غضروف زانو می‌شود.

پوکی استخوان

با افزایش سن، احتمال شکستگی و التهاب استخوان ها افزایش می یابد و در برخی موارد باعث از بین رفتن مفصل زانو می شود.

انواع روش‌های جراحی تعویض مفصل زانو

جراحی مفصل زانو انواع مختلفی دارد که به بررسی آنها می پردازیم.

جراحی تعویض مفصل زانو به صورت کامل

این نوع جراحی اغلب با تعویض کامل بخش های سطحی از انتهای استخوان ران، استخوان ساق پا یا تعویض سطح زیرین کاسه زانو انجام می گیرد.

جایگزینی کامل زانو شامل جایگزینی هر سه جزء مفصل زانو است، استخوان ران (استخوان ران)، درشت نی (استخوان ساق پا) و کشکک (کاسه زانو).

استخوان و غضروف آسیب دیده از این سه قسمت مفصل زانو برداشته شده و با اجزای مصنوعی که پروتز نیز نامیده می شود جایگزین می شود.

جراح برشی در زانو ایجاد می کند و با دقت سطوح آسیب دیده استخوان ران و ساق پا را برمی دارد.

استخوان و غضروف برداشته شده با اجزای فلزی جایگزین می شود که شکل و عملکرد طبیعی مفصل را باز می گرداند.

تعویض کامل زانو زمانی انجام می شود که آسیب زیادی به کل مفصل زانو وارد شود.

جراحی تعویض مفصل زانو به صورت جزئی

این نوع جراحی در سن های مختلف قابل انجام بوده و بسته به میزان سلامتی اجزای مفصل مانند رباط ها و میزان آسیب دیدگی بخش های مختلف زانو توسط پزشک انتخاب می شود.

تعویض جزئی زانو شامل تعویض قسمت آسیب دیده مفصل زانو با حفظ قسمت های سالم است.

در تعویض جزئی زانو، جراح قسمت آسیب دیده مفصل زانو را برمی دارد و اجزای پروتز را جایگزین آن می کند.

قسمت های سالم مفصل زانو دست نخورده باقی می مانند، این روش کمتر تهاجمی است و در مقایسه با تعویض کامل زانو، بهبودی سریع‌تری دارد.

تعویض مفصل زانو با لیزر

تعویض مفصل زانو با لیزر یک گزینه درمانی ایمن است.

پس از عمل، بیماران درد کمتری احساس خواهند کرد و استفاده از لیزر با دقت بالا باعث آسیب کمتر به بافت‌های اطراف شده و مفصل طبیعی بیمار تا حد امکان حفظ می‌شود.

• آسیب کمتر به اعصاب اطراف ناحیه جراحی
• بهره مندی بیمار از تکنیک‌های سلول‌های بنیادی
• بدون خونریزی

مراحل انجام جراحی تعویض مفصل زانو

• تعویض لباس و پوشیدن لباس اتاق عمل.
• قرار دادن راه وریدی (آی‌وی) برای تزریق داروها و مایعات.
• در صورت نیاز، قرار دادن کاتتر ادراری.
• تراشیدن موهای زائد محل عمل در صورت وجود.
• ضدعفونی کامل پوست ناحیه جراحی.
• انجام بیهوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی (بیهوشی زانو) مطابق تصمیم تیم بیهوشی.
• بررسی و تثبیت موقعیت بیمار روی میز عمل.
• ایجاد برش جراحی در ناحیه مفصل زانو.
• دسترسی به ساختارهای داخلی زانو و ارزیابی بخش‌های آسیب‌دیده.
• برداشتن یا اصلاح قسمت‌های آسیب‌دیده استخوان و غضروف.
• آماده‌سازی سطوح استخوانی برای قرارگیری پروتز (آماده‌سازی بستر پروتز).
• جایگذاری و فیکساسیون پروتزها در محل مفصل (جایگذاری پروتز).
• بررسی ثبات، حرکت و هم‌محوری زانو پس از قرارگیری پروتز.
• شست‌وشوی محل عمل و توقف خونریزی (هموستاز).
• بخیه زدن لایه‌های عمقی و پوستی برش‌ها.
• گذاشتن باند، پانسمان استریل و در صورت نیاز درن تخلیهٔ خونابه.
• انتقال بیمار به ریکاوری و پایش علائم حیاتی و کنترل درد.
• شروع فیزیوتراپی اولیه طبق دستور پزشک برای بازتوانی زودهنگام.

مزایای عمل تعویض مفصل زانو

• تسکین چشمگیر درد:اصلی‌ترین مزیت آرتروپلاستی زانو، برطرف شدن درد مزمن ناشی از آرتروز، روماتیسم و ساییدگی مفصل است. حدود ۸۰ تا ۹۵٪ بیماران کاهش واضح درد را گزارش می‌کنند و به‌تدریج بدون احساس ناراحتی، فعالیت‌های خود را از سر می‌گیرند.
• بهبود عملکرد مفصل زانو: پروتز زانو حرکت نرم‌تر، پایدارتر و قابل‌کنترل‌تری نسبت به مفصل تخریب‌شده دارد. بیمار پس از عمل، هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله و انجام کارهای روزمره احساس راحتی بیشتری دارد.
• افزایش دامنه حرکتی و بهبود تحرک: محدودیت‌های حرکتی که قبل از جراحی وجود داشته، پس از تعویض مفصل به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد و بیمار دوباره قادر به انجام فعالیت‌های عادی زندگی می‌شود.
• بازگشت سریع‌تر به کار و زندگی روزمره: در صورت انجام جراحی هر دو زانو همزمان، بیمار معمولاً پس از ۴–۶ هفته به کار بازمی‌گردد. فیزیوتراپی منظم باعث می‌شود عملکرد عضلات و حرکت مفصل سریع‌تر به حالت مطلوب برسد.
• کاهش مدت اقامت در بیمارستان و زمان فیزیوتراپی: جراحی همزمان دو زانو نیاز به یک‌بار بستری دارد و دوره توان‌بخشی کوتاه‌تر را تجربه می‌کند.
• کاهش نیاز به داروهای مسکن: با رفع درد، مصرف داروهای ضدالتهاب و مسکن به‌طور قابل‌توجهی کم می‌شود و عوارض وابستگی دارویی نیز کاهش می‌یابد.
• بهبود کیفیت زندگی: رفع درد، افزایش تحرک و عملکرد بهتر مفصل باعث می‌شود بیمار به فعالیت‌هایی که سال‌ها از آن محروم بوده بازگردد و احساس رضایت و اعتمادبه‌نفس بیشتری داشته باشد.

عوارض تعویض مفصل زانو

بروز عفونت های جزئی در محل جراحی که با مصرف آنتی بیوتیک و رعایت نکات بهداشتی به راحتی برطرف می شود.

بروز عفونت های عمیق در ناحیه مفصل: در این موارد معمولاً جراحی مجدد انجام می شود.

با وجود کم خطر بودن این عمل نسبت به سایر عمل های جراحی در انسان، همچنان احتمال بروز عوارض وجود دارد.

شایع ترین عوارض آرتوپلاستی زانو یا عمل تعویض مفصل زانو عبارتند از:

• فرسوده شدن زانوی مصنوعی با گذر زمان
• تشکیل لخته‌های خونی در پا یا ریه
• دررفتگی و شل شدن پروتز
• محدودیت حرکت در ناحیه مفصل زانو مصنوعی 
• آسیب به عروق و اعصاب اطراف محل جراحی
• طول پاهای مختلف در مقایسه با یکدیگر
• آسیب یا ترک خوردن استخوان های اطراف
• درد در ناحیه مفصل مصنوعی
• عفونت
• خونریزی
• حمله قلبی
• سکته مغزی
• سفتی زانو
• شل شدن قطعات مفصل مصنوعی
• آسیب دیدن رگ ها و عصب های خونی محل جراحی
• در بد ترین حالت، ممکن است حتی بعد از تعویض مفصل زانو درد از بین نرود و کارکرد مفاصل نیز مانند روز اول نشود

مراقبت های قبل از تعویض مفصل زانو

عمل تعویض مفصل زانو برای بیشتر بیماران نتایج بسیار رضایت‌بخشی به همراه دارد.

مهم‌ترین مزیت آن تسکین درد شدید ناشی از آرتروز و تخریب مفصل است؛ به‌طوری‌که اغلب بیماران پس از جراحی درد بسیار کمتری را تجربه می‌کنند.

با قرار گرفتن پروتز جدید، حرکت زانو نرم‌تر و پایدارتر شده و توانایی راه رفتن، بالا رفتن از پله و انجام کارهای روزمره به‌طور قابل‌توجهی بهتر می‌شود.

بازگشت سریع‌تر به کار و کاهش نیاز به داروهای مسکن نیز از مزایای مهم این عمل است. در مجموع، این جراحی کیفیت زندگی را بهبود داده و آزادی حرکتی بیشتری برای بیمار ایجاد می‌کند.

رعایت نکات زیر دوران نقاهت بعد از عمل را آسان تر می کند:

• تعبیه میله های ایمنی یا دستگیره مناسب برای محیط حمام یا در کنار وان حمام
• میله ها و دستگیره های ایمنی در کنار راه پله
• صندلی ثابت برای اوایل دوره نقاهت که کفی و پشتی آن سفت و استوار است. همچنین دو دسته ی سفت در کنار آن قرار داشته و یک زیر پایی برای جلوی آن تعبیه شده باشند .
• توالت فرنگی با ارتفاع مناسب
• یک صندلی ثابت و محکم برای زمان حمام کردن
• تمامی قالیچه ها و فرش هایی که به راحتی جابجا شده و لیز می خورند، جمع شوند.
• سعی کنید در صورتی که در منزل دو طبقه سکونت دارید، تمامی وسایل ضروری خود را که برای زندگی روزمره به آنها احتیاج دارید، در یک طبقه جمع آوری کنید تا نیازی به بالا رفتن از طبقات نباشد.

مراقبت های بعد از عمل تعویض مفصل زانو

موفقیت جراحی تعویض مفصل زانو به میزان زیادی به رعایت نکات و دستورالعمل های ارائه شده توسط جراح برای بعد از عمل، بخصوص در چند هفته اول بعد از عمل بستگی دارد.

بعد از جراحی آرتروپلاستی به مدت ۲ ساعت در ریکاوری می‌مانید.

برخی افراد همان روز مرخص شده و برخی دیگر لازم است در بیمارستان بمانند.

بعد از عمل باید به‌مرور سعی کنید پا و مچ پا را تکان دهید، این کار به افزایش جریان خون در ماهیچه‌های پا کمک می‌ کنند.

احتمال دارد پزشک داروهای رقیق‌کننده خون تجویز کند تا خطر لخته شدن خون در ناحیه جراحی کمتر شوند.

برای کاهش درد داروهای مسکن تجویز می‌شوند.

بخیه یا گیره هایی بر روی زخم ناحیه جراحی وجود دارند این بخیه ها چندین هفته بعد از جراحی برداشته می شوند.

برخی بخی ها در زیر پوست زانو قرار دارند که این بخیه ها نیازی به کشیده شدن ندارد.

تا زمان رسیدن به بهبودی کامل محل مورد نظر را در آب قرار ندهید.

بعد از عمل تمرینات پیشنهادی توسط فیزیوتراپیست را به صورت منظم انجام دهید و رژیم غذایی سالمی داشته باشید.

ورزش آهسته به ویژه در چند هفته اول بعد از عمل، یکی از موارد مهم بعد از این جراحی است.

می بایست از انجام برخی فعالیت های روزمره خود جلوگیری کرده و توقع دردهایی که با انجام برخی فعالیت ها یا در شب ها به سراغتان می آید را داشته باشید.

از انجام فعالیت هایی مانند نشستن و ایستادن طولانی، یا بالا رفتن از پله ها خودداری کنید.

رانندگی را تا زمانی که پاهایتان قدرت عکس العمل نشان دادن مناسب را برای ترمز گرفتن و گاز دادن پیدا نکرده، به تاخیر اندازید.

انواع پروتز مورد استفاده در تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل زانو با قرار دادن پروتزهای مصنوعی در ناحیه آسیب دیده انجام می شود و پزشک شرایط بیمار را از جمله سن، وزن، وضعیت سلامت، نوع فعالیت و شدت آسیب دیدگی مفصل را مورد بررسی قرار می دهد.

او مناسب ترین نوع پروتز را انتخاب خواهد کرد. پروتزها بر اساس جنسیت به 4 نوع تقسیم می شوند:

• سرامیک روی پلاستیک
• سرامیک روی سرامیک
• فلز روی پلاستیک
• فلز روی فلز

پروتز مورد استفاده در جراحی تعویض مفصل زانو از 3 قسمت تشکیل شده است:

• قسمت مربوط به استخوان ران (فمورال)
• قسمت مربوط به استخوان ساق پا (تیبیال)
• قسمت مربوط به کشکک (پاتلار)

هزینه تعویض مفصل زانو

هزینه عمل با توجه به شرایط بیمار متفاوت می باشد.

افرادی که تحت پوشش بیمه پایه و تکمیلی هستند هزینه کمتری متحمل خواهند شد، به این ترتیب هزینه های جراحی شامل موارد زیر می شود:

• توانایی و تجربه پزشک متخصص
• تجهیزات بیمارستانی که در آن جراحی انجام می شود
• آماده سازی قبل از جراحی مانند رادیوگرافی، آزمایشات
• شرکت در جلسات فیزیوتراپی برای آمادگی برای جراحی تعویض مفصل زانو
• عصا یا واکر که بیمار حداقل 1 ماه پس از جراحی به آن نیاز دارد
• داروهایی که پس از جراحی توسط پزشک تجویز می شود

تجربه یکی از بیماران از عمل تعویض مفصل زانو 

سال های زیای بود که زانو درد های شدیدی داشتم و دیگه نمیتونستم مثل قبل راه برم و درد امونم رو بریده بود و زانو درد کل زندگیم رو درگیر کرده بود.

برای تشخیص علت زانو دردم به دکتر های مختلفی رفتم و تشخیص دادن که آرتروز سایشی پیشرفته دارم.

اولین مرحله درمانم با دارو درمانی شروع شد و دارو های مختلفی رو استفاده کردم برای کنترل درد و التهاب زانو هام اما تا یه مدتی خوب می شدم و دوباره عود می کرد و درد بدتر می شد.

حتی چند باری هم تزریق ژل انجام دادم اما باز هم نتیجه ای نگرفتم.

به واسطه یکی از اشنایان با دکتر مجید قربان زاده آشنا شدم و برای ویزیت به مطب دکتر رفتم.

دکتر با توجه به اینکه آرتروز زانو پیشرفت کرده بود و بدتر شده بود و سنم هم داشت بالا میرفت، عمل تعویض مفصل زانو رو بهم پیشنهاد دادن و مراحل و اقدامات قبل و بعد از جراحی هم برام به طور کامل توضیح دادن.

بلاخره من تصمیم گرفتم که بعد از سال ها درد کشیدن عمل تعویض مفصل زانو انجام بدم.

قبل از عمل خیلی استرس داشتم و نگران بودم اما خود عمل خیلی سریع تر از چیزی که فکرش رو می کردم انجام شد.

تو هفته های اول بعد از جراحی درد داشتم و بازهم محدودیت حرکتی داشتم که دکتر بهم گفته بود طبیعی هست.

با مصرف دارو هایی که دکتر برام تجویز کرده بود و فیزیوتراپی بعد از عمل بهتر و قابل کنترل شده بود.

تا دو ماه بعد از عمل با عصا راه میرفتم اما بعد از دو ماه به راحتی تونستم عصا رو بزارم کنار و به زندگی عادی برگردم.

من سال های زیادی درگیر زانو درد بودم و اما بعد از جراحی یه زندگی تازه رو شروع کردم و تونستن بدون درد راه برم و ورزش های سبک انجام بدم.

اصلا از انجام این عمل پشیمون نیستم و خیلی راضیم که پیش آقای دکتر جراحی انجام دادم.

سوالات متداول

———————————————————–

راه های ارتباطی با دکتر مجید قربان زاده

پیج اینستاگرام دکتر مجید قربان زاده

کانال آپارات دکتر مجید قربان زاده

کانال نماشا دکتر مجید قربان زاده

———————————————————–